k

Kredi Sicili Nedir?​

Genel Bilgiler

Kredi Sicili Nedir?

Kredi sicili, bir kişinin geçmiş dönemlere ait kredi ve borç hareketlerinin kaydıdır. Bankalar, finansman başvurularını incelerken çeşitli kriterlerin yanı sıra sicil kayıtlarına bakar. Bundan dolayı kredi başvurusu öncesinde sicilin ne işe yaradığını ve nasıl bozulduğunu bilmek önemlidir.

Kredi Sicili Ne İşe Yarar, Neden Önemlidir?

Kredi sicilinin en önemli işlevi, bankaya tüketiciye ait borç ödeme geçmişini göstermesidir. Finansman, kredi kartı ve kredili mevduat hesabı özelindeki tüm hareketler, sicil kaydından yer alır. Banka, yeni başvuruda söz konusu kayda bakarak risk değerlendirmesinde bulunur. Sicilin önemi, 3 noktada ne biçimde ortaya çıkar. Bunlar:

  • Kredi başvurusunun değerlendirme sonucunu etkiler.
  • Başvuru sonucunda bankanın vereceği limit ve vade süresinde belirleyici olabilir.
  • Kredi kartı vb. ürünlerin kullanımını etkileyebilir.

Bankalar, kredi bilgilerini Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu (KKB) vasıtasıyla paylaşır. Bu durum sayesinde bir bankadaki gecikme, diğerinin değerlendirme sürecinde görüntülenebilir. Dolayısıyla sicilin tek banka ile sınırlı olmadığını bilmekte fayda vardır.

Sicilin temiz olması, bankaya düzenli ödeme yapıldığını gösterir. Bozuk sicil ise başvurunun reddine yol açabilecek en önemli etkenlerdendir. Bununla birlikte verilecek karar, banka bazında uygulanan politikaya göre değişkenlik gösterebilir.

Kredi Sicili ile Kredi Notu Arasındaki Fark Nedir?

Kredi sicili ile kredi notu, sık karıştırılan kavramlardandır. Finansman sicili, geçmiş borç hareketlerinin kaydıdır. Kredi notu ise kayıtlar temel alınarak kişiye özel hesaplanan puandır. Ülkemizde Findeks notu, 1 ila 1900 arasında değişir.

Aşağıdaki tablo aracılığıyla kavramlar arasındaki farkı daha net anlayabilirsiniz:

Özellik Kredi Sicili Kredi Notu
Ne olduğu Ödeme geçmişinin kaydı Kayıttan üretilen puan
Biçimi Hesap, borç ve gecikme bilgisi 1 ila 1900 arası sayısal değer
Kullanımı Bankanın müşteri geçmişini incelemesi Hızlı risk değerlendirmesi
Değişimi Yeni hareket sonucunda genişler Ödeme davranışıyla güncellenir

Kişinin finansman notunun iyi olması, bankaların kredi sicilini incelemesine engel değildir. Bu nedenle gerek sicil durumunu gerekse notu düzenli takip etmek gerekir.

Kredi Sicili Nasıl Bozulur?

Kredi sicili, genelde ödeme düzeninin aksaması nedeniyle bozulur. Bu duruma neden olan etkenler şu şekilde listelenebilir:

  • Kredi veya kart borcunun vadesinde ödenmemesi
  • Kart ödemesini sürekli asgari tutarda yapıp borcu büyütmek
  • Limitin çoğunun uzun süre boyunca dolu tutulması
  • Yasal takibe düşen borçla ilgili herhangi bir çözüm üretilmemesi
  • Kısa süre içerisinde çok sayıda finansman başvurusunda bulunulması

Ödeme davranışı, sicili etkileyen en önemli unsur konumundadır. Bu unsura ek olarak gecikmenin süresi de önemli bir etki nedeni konumundadır. Birkaç günlük ile aylar süren gecikmeler aynı ağırlıkta değerlendirilmez. Gecikme süresi uzadıkça, kayıt daha olumsuz yorumlanır.

Ödeme davranışı ve gecikmenin yanı sıra sicili bozan bir diğer etken yasal takibe düşülmesidir. Banka, borç uzun süre ödenmediğinde icra takibi başlatabilir. Takibe düşülmesi, sicile işlenir ve yeni kredi başvurularından olumlu yanıt alınmasının önüne geçebilir.

Kredi Sicili Nasıl Temizlenir?

Kredi sicili, kayıtların silinmesi yöntemiyle temizlenmez. Eskiye dönük kayıtlar, ödeme davranışı düzeldikçe etkisini yitirir. Dolayısıyla süreci temizlik yerine toparlanma olarak nitelendirmek daha doğru bir yaklaşımdır. Toparlanma için şu adımlar izlenebilir:

  • Açık ve geciken tüm borçların listelenmesi
  • Ödeme sürecinde gecikmiş tutarların önceliklendirilmesi
  • Yasal takipteki borçlar için bankayla görüşülüp kapatma planının yapılması
  • Devam eden tüm ödemelerin vadesinde gerçekleştirilmesi
  • Ödemelerin otomatik talimatla güvence altına alınması
  • Finansman kullanım oranının düşük tutulması

Kredi notu hesaplamasında, genelde son 5 yılın verisi temel alınır. Kapanmış kayıtların etkisi zamanla azalır. Ancak bu durum, 5 yıl sonra kredi alınabileceği anlamı taşımaz. Bankalar, uzun süre boyunca hiç kredi kullanmayan kişileri de riskli kabul edebilir.

Sicilinizde yanlış bir kayıt olduğunu görürseniz, duruma itiraz edebilirsiniz. Bu kapsamda yönelebileceğiniz 3 yöntem mevcuttur:

  • Hatalı bilgiyi ileten bankaya yazılı başvuruda bulunmak. Banka, yapılan başvuruya 15 iş günü içerisinde yanıt vermek zorundadır.
  • Findeks web sitesinde yer alan itiraz menüsünü kullanmak.
  • e-Devlet veya posta aracılığıyla Türkiye Bankalar Birliği’ne başvurmak.

Kayıt düzeltildiğinde, kredi notu otomatik olarak yeniden hesaplanır.

Kredi Sicili Nasıl Öğrenilir?

Sicili öğrenmek için kullanılabilecek yollar şunlardır:

Kanal Ücret Not
e-Devlet (Kredi limit ve borç bilgileri Ücretsiz Günde 1, ayda 4, yılda 24 rapor alınabilir. Rapor, 2-24 saat içinde gelir.
Findeks internet sitesi veya mobil uygulaması Ücretli Tek seferlik not sorgu ücreti dijital kanallar aracılığıyla öğrenilebilir.
Banka mobil uygulaması Genelde ücretli İşlem, not sorgulama menüsünden yapılır.
Banka şubesi Genelde ücretli Başvuru, kimlik belgesiyle yapılır.

e-Devlet raporu; borç, hesap ve gecikme bilgilerini gösterirken sayısal not içermez. Findeks raporu ise puanı da içerir. Güncel ücretler kullanılan kanal bazında değişkenlik gösterebileceğinden, işlem öncesinde kontrol edilmesinde fayda vardır.

İyi Bir Kredi Sicili İçin Nelere Dikkat Edilmeli?

Kredi sicilinin iyi bir seviyede olması için bazı alışkanlıkları düzenli hale getirmek gerekir. Örneğin:

  • Tüm ödemelerinizi vade süresi dahilinde yapmaya özen gösterin.
  • Kart borcunu mümkün olduğu kadar tam tutarla ödeyin.
  • Kredi kullanım oranınızı düşük seviyede tutmayı hedefleyin.
  • Finansman kullanımı için kısa sürede çok sayıda başvuru yapmaktan kaçının.
  • Yılda bir kez sicil raporunuzu kontrol edin.
  • Varsa kefil olduğunuz kredilere dair ödemeleri belirli aralıklarla takip edin.

Rapor kontrolü esnasında açık hesapların, limitlerin ve gecikme kayıtlarının incelenmesine öncelik verilmelidir. Tanınmayan bir kayıt mevcutsa, vakit kaybedilmeden bankaya bildirilmelidir. Yılda bir rapor başvurusunda bulunulması, notu doğrudan etkilemez. Ancak kısa sürede gerçekleştirilecek çok sayıda sorgu, riskli profil algısına yol açabilir.

Yani kredi kullanmayı planlıyorsanız, önce aylık ödemeleri hesaplamak faydalıdır. İhtiyaç kredisi için başvuru öncesinde ödeme planını görmek, borç yükü hakkında bilgi sahibi olunmasını sağlar. Bu amaç doğrultusunda ihtiyaç kredisi hesaplama aracı ile farklı ödeme planlarına dair bilgi edinebilirsiniz. Araç vasıtasıyla gelirinize göre en uygun ödeme planını belirledikten sonraysa hızlı kredi başvuru formu üzerinden başvurunuzu iletebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kredi sicili kaç yılda silinir?

Kredi sicili ile kredi notu aynı şey mi?

Kefil olmak kredi sicilini etkiler mi?

Kredi sicili hiç olmaması dezavantaj mıdır?

Kara listeye giren biri kredi alabilir mi?