t

Teminat Mektubu Nedir? Nasıl Alınır?​

Genel Bilgiler

Teminat Mektubu Nedir? Nasıl Alınır?

Ticari faaliyetler esnasında bazen tarafların birbirini yeterince tanımadan iş yapmaları zorunluluğu ortaya çıkabilir. Bir ihaleye girerken, avans alırken veya bir taahhüdü yerine getirirken karşı tarafa garanti vermek gerektiğinde, teminat mektubu devreye girer. Teminat mektubu, işletmenin yükümlülüğünü banka güvencesi ile destekler. Bu sayede ticari ilişkilerin sağlam zemine oturması mümkün hale gelir.

Teminat Mektubu Nedir, Ne İşe Yarar?

Teminat mektubu, bir bankanın müşterisi adına üçüncü tarafa verdiği yazılı ödeme taahhüdüdür. Banka; muhatap konumundaki kişi veya kuruma, müşterisinin sözleşme şartlarına uyacağını garanti eder. Müşterinin yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda ise mektupta yazan tutarı banka muhataba öder.

Teminat amacıyla banka tarafından hazırlanan mektup, gayrinakdi kredi niteliği taşır. Yani banka, müşterisine doğrudan nakit kullandırmaz. Bunun yerine müşterinin ticari itibarını ve mali gücünü ortaya koyan bir güvenceyi yazılı olarak üçüncü tarafa sunar. Bankanın fiilen ödeme yükümlülüğü, yalnızca müşterisi taahhüdünü yerine getirmediği takdirde gerçekleşir.

Teminat mektubunun temel amacı, taraflar arasında güven inşa edilmesine zemin hazırlamaktır. Lehtar; kamu kurumları tarafından açılan ihalelerde, taahhüt işlerinde ve avans ödemesi gibi süreçlerde mektup sayesinde işin yapılacağına veya zararın karşılanacağa dair güçlü teminata kavuşur. Mektubun adına hazırlandığı taraf ise büyük tutarlı nakit bloke etmeden kazancını ve itibarını yükseltecek ticari fırsatlara erişebilir.

Teminat Mektubu Türleri Nelerdir?

Teminat mektubu, vade süresine ve veriliş amacına göre farklı türlere ayrılır. Ticari yaşamda en yaygın kullanılan türler şunlardır:

Süreli (Vadeli Teminat Mektupları)

Vadeli teminat mektupları, belirli geçerlilik süresine sahiptir. Bankanın yükümlülüğü, mektupta belirtilen vade ile sınırlıdır. Lehtar, talep hakkını yalnızca bu süre dahilinde kullanabilir. Süreli mektuplar, genelde başlangıcı ve bitişi belli olan işler için hazırlanır.

Süresiz (Vadesiz Teminat Mektupları)

Vadesiz teminat mektupları, isimlerinden de anlaşılabileceği üzere herhangi bir geçerlilik tarihi içermez. Süresiz mektuplar, lehtara iade edilen kadar yürürlükte kalır. Bankanın yükümlülüğü ise mektup fiziken ilgili tarafa iade edilmediği müddetçe devam eder. Kamu ihalelerinde çoğunlukla süresiz teminat mektubu talep edilir.

Avans Teminat Mektubu

Bir işin veya projenin başında alınan avans ödemesinin güvence altına alınmasını sağlayan teminat mektubu türüdür. Mektup, 2 koşulun yerine getirilmemesi halinde lehtara avans tutarını geri alma güvencesi sağlar. Bu koşullar, avansın amacına uygun kullanılmaması ve işin/projenin yapılmamasıdır.

Kesin Teminat Mektubu

Katılım gösterilen bir ihalenin kazanılmasının sonrasında işin sözleşme koşullarına uygun yerine getirileceğini garanti etmek amacıyla hazırlanır. Kesin teminat mektubu, ağırlıklı olarak sözleşme bedelinin belirli oranı üzerinden düzenlenir. Bankanın hazırladığı belge, iş tamamlanıncaya kadar yürürlükte kalır.

Geçici Teminat Mektubu

Geçici mektubun hazırlanma dönemi, ihaleye katılım aşamasıdır. Belge aracılığıyla katılımcının teklifinden caymayacağı ve ihale kurallarına uyacağı güvence altına alınır. Geçici teminat mektubunun tutarı, genelde teklif bedelinin belirli oranı ile sınırlıdır. Mektup, ihalenin kazanılamaması durumunda katılımcıya iade edilir.

Teminat Mektubu Nasıl Alınır? Başvuru Süreci ve Gerekli Belgeler

Bir işletmenin teminat mektubu almak için yapması gereken, çalıştığı bankaya başvurmaktan ibarettir. Süreç, temel hatları ile gayrinakdi kredi limit tahsisi gibi işler. Banka, kendisine başvuruda bulunan ticari müşterisinin mali tablolarını, ticari geçmişini ve ödeme gücünü değerlendirmeye alır. Değerlendirme sürecinin ardından işletmeye gayrinakdi kredi limiti tanımlanır.

Başvuru esnasında banka, teminat mektubu talebinde bulunan işletmeden aşağıda sıralanan mali belgeleri talep edebilir:

  • Vergi levhası
  • Ticari faaliyet belgesi
  • İmza sirküleri
  • Ticaret sicil kaydı

Başvuru aşamasında ayrıca teminat mektubunun düzenleneceği iş ile ilgili sözleşme veya ihale şartnamesi talep edilebilir. Bu belgelerin talep edilme nedeni, mektup tutarının, vadesinin ve metninin sözleşme veya şartnamede belirtilen detaylara göre düzenlenecek olmasıdır.

Banka, işletme ile olan geçmiş ilişkiye ve risk durumuna göre teminat talebinde bulunabilir. Söz konusu teminat; nakit blokaj, gayrimenkul ipoteği, çek-senet veya kefalet biçiminde kabul edilir. Tüm koşulların netleşip gerekli komisyonun işletme tarafından ödenmesinden sonra banka teminat mektubunu düzenleyerek lehtara iletir.

Teminat Mektubu Masrafı ve Komisyon Hesaplama

Teminat mektubu hazırlayan banka, işletmeye nakit kullandırmaz. Dolayısıyla faiz uygulaması yerine komisyon tahsilatı yapılır. Komisyon, genel olarak mektup tutarı üzerinden belirli bir yüzde şeklinde tahsil edilir. Hesaplanması ise dönemsel, örneğin 3 aylık dönemler halinde yapılır.

Teminat mektubu komisyon oranı, belirlerken şu etkenler göz önünde bulundurulur:

  • Mektubun tutarı
  • Mektubun vadesi
  • Mektubun türü
  • İşletmenin sunduğu teminatın değeri

Risk ne kadar düşük ve sunulan teminat ne kadar değerli olursa, uygulanan komisyon oranı da o kadar uygun belirlenir. Eğer risk yüksek ve teminatın değeri düşükse, tam tersi sonuç ortaya çıkabilir. Komisyon ücretine ek olarak BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) ve mektup düzenleme gibi işlem masrafları banka tarafından maliyete dahil edilir.

Uygulamadaki ek masraflardan dolayı teminat mektubunun toplam maliyetini değerlendirirken işletmenin yalnızca komisyon tutarına odaklanmaması gerekir. Herhangi bir sıkıntı yaşanmaması için vergiler ve diğer masraflar da mutlaka hesaba katılmalıdır. Ayrıca mektup süresi uzadıkça, komisyon dönemsel olarak tekrar tahakkuk ettirilir. Maliyeti kontrol etmek için gereğinden uzun vade sürelerinden kaçınmakta yarar vardır.

Teminat Mektubu Kullanım Alanları Nelerdir?

Ticari hayatta, teminat mektubunun kullanım alanı oldukça geniştir. Belgenin en yaygın kullanıldığı alan, kamu kurumlarının ve bazı özel kuruluşların açtığı ihalelerdir. Katılımcı firmalardan, bu tür süreçler için geçici ve kesin teminat mektupları talep edilir. Sektör bazında ise teminat mektubunun yoğun kullanıldığı alan olarak taahhüt ve inşaat ön plana çıkar. Mektup ile işin sözleşmeye uygun tamamlanacağı garanti altına alınır.

Teminat mektuplarının sıkça kullanıldığı diğer süreçler; gümrük işlemleri, kira sözleşmeleri, bayilik/distribütörlük anlaşmaları, enerji ve doğalgaz tedariki gibi sürekli yükümlülük gerektiren işler sıralanabilir. İşletmeniz için ihtiyacınız olan teminat mektubu ve diğer gayrinakdi finansman seçenekleri için ticari krediler sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Teminat mektubu hangi kurumlarca verilir?

Kesin teminat mektubu ile geçici teminat mektubu arasındaki fark nedir?

Teminat mektubu iade edilebilir mi?

Teminat mektubu için hangi belgeler gereklidir?

Teminat mektubu riski nedir?